پارك آموزش Education Park
پارك آموزش
طرح مسئله و ضرورت اجراي آن:
عصر حاضر عصر فوران اطلاعات است . در هر چند سال انگشت شمار كنوني ميزان اطلاعات دو برابر چند ميليون سالي مي شود كه دنيا بوجود آمده است . در حال حاضر دنيا مصداق كامل توانا بود هر كه دانا بود گرديده است . در چنين دنيايي، جهل مادر تمام بدبختيها و نابسامانيها خواهد بود . بااين شتاب ناباورانه اطلاعات ، هر درنگي موجب عقب ماندگي غير قابل جبران خواهد شد . دراين دنيايي كه حر ف اول و آخر را آگاهي و اطلاعات مي زند اگر ما نتوانيم آگاهانه و مدبرانه عمل كنيم جامعه ما سر از ناكجا آبادي در خواهد آورد كه حتي تصور آنهم ناممكن است . لذا ما شديداً نيازمند ايجاد تغيير ساختارهاي علمي ، فرهنگي ، اجتماعي ، شهري و روستايي هستيم. بگونه اي كه به كمك ساختارهاي جديد بتوانيم يك جامعه انساني پويا و آگاه داشته باشيم.
اقدام ها و راهكارها:
با توجه به آنچه گذشت يكي از طرح ها ، تغيير ساختار شهر به سوي يك شهر آموزشي است . يكي از مقالات را اختصاصي خواهيم داد به اينكه چه نمادهايي مي توان در ميادين شهر ، ايستگاههاي اتوبوس و … قرار داد كه هم جنبه هنري ، تفريحي داشته باشد و هم جنبه آموزشي. طراحي اين نمادهاي پويا به گونه اي خواهد بود كه در بيننده ايجاد انگيزه نمايد و باعث ايجاد تفكري خلاق و سازنده در مشاهده گر شود . فعلا به اولين اقدام لازم در اين رابطه مي پردازيم كه عبارت است از طرح پارك آموزش .
اهداف كلي:
هدف كلي چنين طرحي ايجاد پاركهاي آموزشي است كه بتوان در آنجا با بازي و تفريح و شادترين روشها در افراد مختلف تغيير رفتار مطلوب علمي ، آموزشي ،پرورشي و فرهنگي ايجاد نمود . اين پاركها از بسياري جهات مشابه پاركهاي موجود است. با اين تفاوت كه وسايل مختلف كه بعداً به شرح برخي از آنها خواهيم پرداخت در محلها و سايت هاي مناسب در معرض ديد و استفاده مراجعين قرار گرفته است . ايمن بودن ، سبك بودن ، ضد آب و باد و باران بودن ، طراحي مناسب و استاندارد ، خوش ديد و دارا بودن جذابيتها هنري و ديداري، ازجمله خصوصيات اين وسايل مي باشد . وسايل به گونه اي بادوام طراحي شده اند كه هنگام بازي احتمال خراب شدن آنها كاهش يابد و كودكان يا والدين آنها آسيبي نبينند . در تمام موارد سعي گرديده است حس كنجكاوي بيننده تحريك شود و به حل معماي گنجانده شده در هر وسيله راغب گردند . بسياري از اين وسايل را در اندازه هاي كوچكتر و ساخته شده از مواد ديگري مي توان در انواع موزه هاي علوم مشاهده نمود كه با تغيير كاربري مناسب در طراحي آنها ، مي توان در اين پارك از آنها سود جست . به عنوان مثال همه ما ديده ايم وقتي جسمي را از شيبي رها مي كنيم آن جسم به سمت پايين شيب حركت مي كند . حال تمام مردم بدون استثناء شگفت زده خواهند شد اگر مشاهده كنند كه جسمي از شيب پايين بدون هيچ كمك و وسيله اي به سمت بالا حركت كند. تعجب آنها وقتي بيشتر مي شود كه مي بينند اين جسم ساختار بسيار ساده اي دارد .
مزيتهاي مهم اين طرح:
اين طرح قابليت اجراي مختلف در مكانهاي كوچك و بزرگ با صرف هزينه هاي كم و زياد را دارد . در ميدان يك روستا هم مي توان چند وسيله شاخص آنرا قرار داد و بهره مناسب را شاهد بود . در يك شهر بزرگ هم مي توان پارك مجهز تري ساخت . در طرح كاملتر و اجرائي پارك آموزش ، طراحي اينگونه پاركها در مرحله ايده آل بگونه اي است كه غرفه ها و سايت هاي اختصاصي از پيش دبستاني تا پيش دانشگاهي در نظر گرفته شده است. اينگونه پاركها ي آموزشي مجهز ، توانمد تر هستند. در واقع كار از بازي و تفريح شروع مي شود و پس از ايجاد تفكر و انگيزه هاي لازم، بررسي علت پديده هاي مورد توجه بازديد كنندگان، درغرفه و سايتهاي مجهز تر و اختصاصي ادامه مي يابد . بازي و تفريح هدفمند انگيزه لازم را براي كشف علت و قوع پديده هاي در معرض تماشا ايجاد مي نمايند و مردم با ديدن و بازي كردن با انها آماده و مشتاق شركت در ادامه اين فرآيند آموزشي شده و جذب قسمت بعدي اين طرح كه پژوهشكده ساده اي باسيستم باز است مي شوند . مديران اين سايتها، متخصصين و معمليني هستند كه امر هدايت دانش آموزان و والدين آنها را به عهده دارند . اين مديران كساني هستند كه علاوه بر تخصص لازم ،دوره اي را براي جذب بهتر مخاطب ، افزايش علاقه و راهنمايي هدف مند او، براي گذر به مرحله عاليتر را ديده اند . در عمل اينگونه پاركها آرام آرام تبديل به مراكزي خواهند شد كه به بهترين و شادترين روش ، تغييرات مطلوب را در بازديد كنند گان بوجود خواهند آورد . اين پاركها هسته اصلي توليد علم خواهند بود . بين مصرف و توليد علم تفاوت از زمين تا آسمان است.
سابقه اجرايي يا طرحهاي مشابه در ايران يا خارج از كشور و نتايج حاصل :
بعيد نيست كه مكانهايي تا حدي مشابه طرح ارائه شده، وجود داشته باشند . مثل پارك والت ديسني در آمريكا يا پارك طبيعي آموزش زيست شناسي در كانادا ، ولي با اهداف و وسايلي كه در طرح اجرايي پارك آموزش ذكر شده است امكان وجود مشابه آن بسيار نادر است . شايد يك دليل آن اين با شد كه ما بشدت بسيار بيشتري نيازمند به تغيير فرهنگ علمي هستيم و طبيعي است كه اين نيازها انگيزه بوجود آوردن طرحهاي قويتر آموزشي گردد . با همه اينها عقل سليم حكم مي كند كه از هرگونه طرح و اجرايي در اين زمينه استفاده كنيم و ايده كاملتري ارائه دهيم . طرحها هر قدر كه بومي تر باشند و با شرايط اقليمي بهتر وفق داشته باشند، توفيق بهتري در اجرا خواهند داشت . در كشورهاي در حال توسعه نبايد انتظار داشت مردم مشتاقانه به سوي علم بيايند ، بلكه در اينگونه كشورها بايد راهكار هايي انديشد كه علم را بسوي آنها برد و بازندگي آنها عجين نمود. تصور اينكه خانواده اي با قدم زدن در پارك و بازي و تفريح ، تغيير رفتار مطلوب پيدا كند و آموزش بينند بسيار ايده آليستي ، ولي ممكن و دست يافتني است .
فعاليت ها و اقدامات طرح :
لازم است اشاره اي به مزيتها و راهكارهاي اينگونه پاركها نمود . هدفمند نمودن آموزشها در راستاي كاربرد عملي آن در زندگي روزمره ، صنعت ، هنر ، ….. گنجاندن پارمترهاي انساني در يك فضاي علمي ، گذر از حالت مصرف علم به آفرينش آن . نگاهي تازه به علم و اينكه علم شادي بخش و اميد آفرين است . تبادل انديشه و ايده بين اعضاي خانواده وافزايش بهره وري آنها با به اشتراك گذاشتن علمي تجارب هدفمند و در نتيجه انسجام و ايجاد محبت بيشتر بين آنها. استفاده چند منظوره و مكمل از يك محيط بدون متحمل شدن هزينه هاي متفاوت و زياد. ايجاد محيط فرحبخش آموزشي و مشاوره اي براي خانواده ها . بنيان گذاري هسته هاي اصلي و مردمي مراكز تحقيقاتي و پژوهشي . مكاني مناسب براي فعاليتهاي گروه هاي آموزشي. تشويق خيرين محترم و نخبه هاي گرامي به جريان آفرينشهاي علمي و فرهنگي . ايجاد تحولي مثبت و كارساز در نظام آموزش و پرورش . ارائه راهكارهاي مفيد در زمينه روشهاي بهتر زندگي . ارائه يك مجموعه منجسم علمي ، بهداشتي ، زيست محيطي ، هنري و …. در يك محل . نام گذاري هفته يا روزي در سال بنام بازي ، شادي ، آموزش ، و تشويق مردم بر فعاليت ها علمي تفريحي در اين مدت . گذاشتن نمايشگاهي بين المللي درزمينه طراحي و ساخت وسايل و تجهيزات اينگونه پاركها . گذاشتن نمونه هايي از اينگونه وسايل بطور دائم در محيطهاي مختلف نمايشگاه بين المللي . شكوفايي استعداد ها و اميد به خود كفايي بيشتر .
با توجه به اينكه از يك جامعه خمود ، رنجور و غم زده غير از نابودي چيزي حاصل نخواهد شد ، مي توانيم با اينگونه طرحها انسانها با روحيه و با نشاط بسازيم . با اينگونه طرحها چگونه بودن را به فرزندانمان مي آموزيم ، جنب و جوشي شاد در آموزشگا ه ها ايجاد مي كنيم . با بكار بردن اين طرحها هم علم را ، هم نان را و هم شادي را مي توان عادلانه تر بوجود آورد و تقسيم نمود . با اين طرحها معلم و دانش آموز مي بينند كه روشهاي شادتر و بهتر ي هم براي آموزش وجود دارد.
در كلان شهرهايي مثل مشهد ما مگر چند مكان علمي و تفريحي داريم كه كودكان ، نوجوانان و عامه ي مردم بتوانند در اوقات فراغتشان از آنجا استفاده بهينه ببرند ؟ وقتي دري بسوي تفريحات سالم علمي و هنري شاد باز نكنيم ، صدها در بسوي تباهي گشوده خواهد گشت . آنگاه هزينه مبارزه با آن هزاران برابر سرمايه ساخت و تجهيز اينگونه مراكز خواهد شد . هزينه پيشگيري به مراتب كمتر از درمان است . اگر ما نتوانيم فرهنگ سازي علمي و منطقي را بارور كنيم ، آنگاه فقر،جهل، خشونت و برخوردهاي فيزيكي جاي تواناييهاي علمي و تعاملهاي سازنده را خواهند گرفت و آن بروز جامعه ماخواهند آورد كه نمونه هاي بارز و آشكارآنرا با كمال تاسف و تاثر در بسياري از مناطق كشور عزيزمان شاهديم . قبل از انكه سپاه جهل به خاك ريزهاي ما نفوذ كند بايد پرچم فتح علم و آگاهي را برافزايم . بدون هيچ تعارفي سربلندي ، استقلال وآرامش در دانايي است . ايجاد روحيه و فرهنگ علمي نياز به يك همت همگاني و توجه عملي دارد . در امر خيري اين چنين ، صبر جايز نيست.
راهكارها
اين نوشتارها به گونه اي تدوين و ارائه خواهد گرديد كه در پايان به اهداف مفيد و سازنده اي كه برخي از آنها در اولين قسمت بيان گرديد برسيم . براي اينكه خواننده هاي گرامي در جريان اين سري مقالات قرار گيرند عوض مي شود يكي از اهداف عمده ايجاد پارك هايي است كه در آنجا تمامي اقشار مردم بتوانند با تفريخ و بازي به تغيير رفتارهاي مطلوب آموزشي برسند . هدف هاي جنبي و مهم ديگر ما اين است كه هر شخص ، خانواده ، آموزشگاه و….. با مطالعه اين مجموعه قادر خواهند بود علم شادي بخشي را وارد زندگي خود نمايند و با ساخت وسايلي بسيار ارزان و حتي مجاني از نظر قيمت ،خود را در لذت كشف پديده هاي علمي شريك كنند و بهترين وسايل و اسباب بازيهاي علمي را بسازند، بازيهاي سازنده و كم هزينه را جايگزين بازيهاي مخرب كنند . با استفاده ي كاربردي از علم، زندگي بهتر و شادتري داشته باشند و در نهايت، فرهنگ ناب علم و انديشه را، در زندگي روزمره خود، نهادينه نمايند .
در اين راهكارها ،نصب يك تناب ساده به روش علمي وجود دارد كه كار يك خانم خانه دار را براي پهن نمودن درست لباسهاي شسته شده راحت خواهد نمود ، تا راهكارهايي كه يك استاد دانشگاه را هم به كشف روابط ساده در يك وسيله علمي تفريحي، بسيار مشغول خواهد نمود .
در طرحها و تئوريهايي آموزشي كه پيرو طرح پارك آموزش تقديم حضور عزيزان خواهم نمود ، به صورت كاملتري به ارائه تئوري بازي ، شادي ، آموزش با ديد روانشناختي و آموزشي خواهيم پرداخت . لذا فعلا بصورت خلاصه عرض مي شود كه منظور از بازي ، فرايندي است كه در انتهاي آن ، در بازي كنان تغيير رفتار مثبتي در جهت اهدافي كه بازي بر آن اساس طراحي شده ، مشاهده مي گردد . اين تغيير رفتار قابل اندازه گيري و مشاهده علمي است . مثل بازي با لگوهاي استاندارد براي يك كودك در يك سن و شرايط خاص ، يا مسابقه چيدن حروف براي ساخت كلمه ها و جمله ها در كلاس اول دبستان . بنابراين بعضي از فعاليتهايي كه عامه مردم آنها را به عنوان بازي مي شناسد مورد نظر اين طرح نيست . مثل بسياري از بازي هاي كامپيوتري كه نه تنها اهداف مثبت آموزشي در آنها گنجانده نشده بلكه ضد آموزشي نيز هستند . اينگونه بازيها افراد را ، بيشتر به يك شخص منفعل و پر خاشگر تبديل خواهد نمود . هدف اين است كه بازيهاي انسان ساز و خلاقيت آفرين را جايگزين بازيهاب زيان آور نماييم . اگر بخواهيم جامعه ي سالمي داشته باشيم ، جامعه اي كه بودن را به داشتن ترجيح دهد ، بايد با ابزار و راهكار هاي مختلف، فرهنگ بازيهاي انساني را رشد و توسعه داد . ايجاد طرح مناسبي براي گذراندن مفيد و سالم ايام فراغت مي تواند مهم تر از ايجاد شغل براي همان افراد باشد . زيرا با چگونگي مطلوب گذراندن مفيد و سالم ايام فراغت، مي توان آماده انجام بسياري از شغلها و كارهاي مثبت شد ولي اگر شخصي شاغل بود ولي امكان گذراندن ايام فراغت مطلوب و مفيد را نداشت ، همان كارش را هم به خاطر كشيده شدن به تفريحات نا سالم از دست خواهد داد . اين نكته بسيار مهم از ديد بسياري از برنامه ريزان دور مانده است.
براي اجراي بهتر پارك آموزش يك از اولين قدمهايي كه مي توان برداشت برگذاري فرا خوان يا همايش پارك آموزش است . در اين فراخوان با ارائه اهداف اصلي طرح و جزئيات آن از عموم مردم و متخصصان دعوت مي شود طرحها ، مقاله ها ، توانايي اجرايي و ساخت وسايل و تجهيزات لازم را به دفتر اين همايش كه ستادي متشكل از متخصصين آموزش و پرورش،دانشگاه ،كانون پرورش فكري ، شهرداري و … است در يك طرح زمان بندي شده ارائه نمايند . طرحها ارزيابي شوند و در محل مناسبي مثل نمايشگاه بين المللي يا محل مناسب ديگري به معرض ديد عموم قرار گيرند . به برگزيدگان جوايزي تقديم شود.
با توجه به تخصص و علاقه افرادي كه كارايي خود را در اين همايش با مستندات كافي اثبات نموده اند ميتوان كارها را تقسيم و قرار دادهاي لازم را تدوين نمود. طرحها به كمك اهل فن طراحي صنعتي گرديده و با استاندارد هاي لازم براي اين اهداف ساخته شوند . از بين طرحهاي خود فضاي پارك و سايتهاي آن نيز بهترين طرح، يا تركيبي از طرحهاي مختلف نيز برگزيده و اجرا مي گردد . و در انتها و سايل ساخته شده در محلهاي پيش بيني شده نصب ميشود . هدف اين است كه يك تحرك مثبت صورت گيرد ، از خرد جمعي استفاده شود و افراد زيادي در يك فرايند علمي آموزشي تفريحي فعال شوند.
يكي از راهكارهاي ديگر ارتباط مثبت و سازنده با موزه هاي علوم و مجريان محترم آنها است مي توان با حضور مستقيم در اينگونه مكانها بعضي از وسايل آنجا را طراحي مجددي نمود كه بتوان از آن وسيله در پارك آموزش سود جست . چقدر خوب بجاست كه خود موزه هاي علوم نيز در پاركهاي آموزش مستقر شوند . اگر طراحي رشد شهر بجاي افقي ، عمودي مي بود، ما قادر بوديم فضاهاي بيشتري به اين امور اختصاص دهيم و سهم فضاي سبز را هم به حد استاندارد خود برسانيم . در اين فرصت پيش آمده مد نظر داشته باشيم كه بايد موزه هاي علوم نيز مجهزتر شوند و به قابليتها و جذابيتهاي آن افزود . دولت و مجلس موظف به پيگيري اين مسائل و اختصاص بودجه كافي براي اين امور مي باشند . سهم كشور ما در استاندارد جهاني توليد علم بسيار ناچيز است بايد به سرمايه گذاري در اينگونه امور و ملي كردن علم سهم خود را افزايش دهيم . با اختصاصي كردن علم مثل هزينه نمودن زياد صرفاً جهت كسب مقام در المپيادها با توجه به آمار وحشتناك مقيم شدن اغلب اين افراد در كشورهايي مثل آمريكا و ازياد بردن ولي نعمت هاي خود ، كار قابل دفاعي نمي توان انجاد داد.بايد بررسي نمود كه آيا از اينگونه زحمت و هزينه ها آن كشور ها بيشتر سود مي برند يا ما ، اگر همان هزينه ها و بيشتر از آنرا براي عمومي كردن فرآيند علم و انديشه بكار ببريم عملا سود بيشتر ي حاصل مي گردد و سهم بيشتري نيز در توليد علم خواهيم داشت . در هر صورت اين خردمندانه خواهد بود كه از تمام پتانسيل هاي داخلي وخارجي براي پيش بردن اين اهداف و طرحهاي مثبت استفاده كنيم و خوشبختانه حتي در متخاصم ترين كشورها هم تبادل انديشه و كارهاي آموزشي و فرهنگي بلا مانع است . بنابراين از هر انديشه پاك و طرح خوب استفاده خواهيم نمود و آنرا بكار خواهيم بست .
محسن موسوی زاده
طراح و پژوهشگر
http:// mashhadtour.blogspot.com
Labels: پارك آموزش Education Park







































